හුදෙකලාව සුන්දර යි...!
(3 කොටස )

ඛග්ගවිසාණ සූත්‍රය ඇසුරිනි

දයාබර පින්වත් යාලුවේ,

ඇමතිවරුත් එක ම රෑ දවාලකින් කුමරියව බරණැස් නුවරට රැගෙන ආවා. ඇය ව බාහිර නගරයේ තබපු ඇමතිවරු ‛කුමරිය ව දැන් ම මාලිගාවට කැඳවාගෙන එන්න දැ’ යි විමසා රජතුමා වෙත පණිවිඩ යැව්වා. එවිට රජතුමා කිව්වේ මෙවැනි දෙයක්.

“අද ම ඇතුළට ගෙනෙන්න එපා. මේ කුමරිය බොහොම උසස් කුලයකින් කැන්ඳගෙන ආපු කෙනෙක් නෙ. බොහොම හොඳට සත්කාර සම්මාන දක්වලා තමයි පිළිගන්න ඕනි. ඒක හින්දා උද්‍යානයේ නවත්වන්න.”

ඔවුනුත් රාජ උද්‍යානයේ ස්ථානයක් සකස් කරලා කුමරියට එහි නවාතැන් සැලැස්සුවා. මේ රජ කුමාරිය සමන් මල් දමක් වගේ අතිශයින් ම සියුමැලි යි. ඉතා දීර්ඝ දුරක් කරත්තවල ගැස්සෙමින් එක දවසකින් ම පැමිණි නිසා ඇය ඉතා වෙහෙසට වෙලයි හිටියේ. එදා රාත්‍රියේ ඇති වූ වාත රෝගයක් නිසා, මල් දමක් මිලාන වෙලා යනව වගේ මේ සුන්දර කුමාරිකාව කලුරිය කළා. ඉතින් ඇමතිවරු ත් රජ පවුලේ හැම දෙනා ම ත් නුවර වාසීනුත් මේ පිළිබඳ ව විලාප නගන්ට පටන් ගත්තා. අනිත්ථිගන්ධ කුමාරයාටත් මේ පුවත සැළ වුනා. ඒ ක්ෂණයෙන් ම කුමාරාගේ සිත මහා ශෝකයකින් යටපත් වී ගියා. ඉවසා දරාගත නො හැකි තරම් වියෝ දුකක් ඔහු ගේ හදවත පුරා පැතිර ගියා. නමුත් අනිත්ථිගන්ධ කුමාරයා කාශ්‍යප බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ බුදු සසුන තුළ බොහෝ කුසල් රැස් කළ කෙනෙක්. බොහොම ප්‍රඥාවන්ත කෙනෙක්. ඒ නිසා ශෝකය යටපත් කරමින් මෙහෙම සිතන්නට පටන් ගත්තා.

“මේ ශෝකය කියන්නේ නො ඉපදුනු කෙනෙකුට ඇතිවෙන දෙයක් නො වෙයි. ශෝකය ඇති වෙන්නේ ඉපදුනු කෙනෙකුට ම යි. ඉපදීම නිසා ම තමයි මේ හැම දුකක් ම ඇති වෙන්නේ. එතකොට මේ ඉපදීම ඇති වෙන්නේ කුමක් නිසා ද?”

මේ විදියට යෝනිසෝ මනසිකාරයේ යෙදෙන්ට පටන් ගත් කුමාරයාට, තමන් ගේ ම ප්‍ර ඥාවෙන් අවබෝධ වුනා, ඉපදීම ඇති වන්නේ භවය නිසා බව. මේ පිළිවෙලින් මුලු මහත් පටිච්ච සමුප්පාදයේ ම හට ගැනීමත් නැති වීමත් මේ පින්වන්ත කුමාරයාට අවබෝධ වුනා. ඒ ඔස්සේ සතර වැනි ධ්‍යානය දක්වා ම සිත ත් සමාහිත වී ගියා. තව දුරටත් පංච උපාදානස්ඛන්ධයන් ගේ ම යථාර්ථය පටිච්ච සමුප්පාදය ඔස්සේ නුවණින් විමසන විට අනිත්ථිගන්ධ කුමාරයා ගේ සිත නැවත කිසි දිනෙක ශෝකයට නො වැටෙන පරිදි ම සියලු කෙලෙසුන් ගෙන් නිදහස් වී ගියා. හිදඟෙන සිටි ආසනයේ දී ම උත්තම පසේ බුද්ධත්වයට පත් වී වදාළා.

සාදු! සාදු!! සාදු!!!

ඉතින් ඒ පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ ශාක්ෂාත් කළ උත්තම සැපය විඳිමින් ඉතා සන්සුන් ඉඳුරන් ඇති ව සන්සුන් මනසක් ඇති ව නිසසල ව වැඩ සිටියා. පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ වැඩ සිටින ආකාරය දුටු ඇමතිවරු මෙහෙම කිව්වා.

“අනේ.. දේවයන් වහන්ස දැන් ඉතින් ශෝක කරන්ට එපා. මේ දඹදිව කියන්නේ සුලුපටු තැනක් නො වෙයි නෙව. මීටත් වඩා ලස්සන කුමාරිකාවක් අපි ඉක්මණට ම කැන්ඳගෙන එන්නම්.”

එතකොට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ ගේ නිවී සැනසුනු ස්වරය අවදි කළා.

“පින්වත් ඇමතිවරුනි, මම ශෝක කරන කෙනෙක් නො වෙයි. මම නිශ්ශෝකී කෙනෙක්. දැන් මම පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක්.”

මෙහෙම දේශනා කළා ම ඇමතිවරුන් ට එය අදහා ගත නො හැකි වුනා. ඔවුන් විමසා සිටියේ පසේ බුද්ධත්වයට පත් වූයේ කෙසේ ද යන්න යි. එවිට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ තමන් වහන්සේ අවබෝධත්වයට පත් වූ ආකාරය පෙන්වා දුන්නා. ඉන්පසු ව සෙනෙහස නිසා දුක් ඇතිවන ආකාරයත්, කිසිවෙකුත් කෙරෙහි සෙනෙහසක් නො දක්වා කඟවේණෙකු සේ හුදෙකලාවේ දිවි ගෙවීමේ ආනිශංසත් ප්‍රකාශවෙන මේ ප්‍රීති වාක්‍ය උන්වහන්සේ ශ්‍රී මුව මඬලින් නිකුත් වී ගියා.

සංසග්ගජාතස්ස භවන්ති ස්නේහා
ස්නේහන්වයං දුක්ඛමිදං පහෝති
ආදීනවං ස්නේහජං පෙක්ඛමානෝ
ඒකෝචරේ ඛග්ගවිසාණකප්පෝ

තේරුම සරළ ව -

ඇසුරු කිරීම නිසා / එකට වාසය කිරීම නිසා සෙනෙහස හට ගනී. ඒ සෙනෙහස නිසා ම දුක හට ගනී. සෙනෙහස නිසා දුක හට ගන්නේ ය යන මේ ආදීනවය නුවණින් සළකා බලමින් තනි අඟක් ඇති කඟවේණෙකු සේ හුදෙකලාවේ ම දිවි ගෙවන්නේ ය.

තේරුම විස්තර වශයෙන් -

සංසග්ගජාතස්ස - එකට වාසය කරන විට / ඇසුරු කරන විට,
‛සංසග්ග’ යන පාළි වචනයේ තේරුම ඇසුරු කිරීම යි. එකට වාසය කිරීම යි. ඇසුරු
කිරීම් පහක් තිබේ. එනම්:

හුදෙකලාව සුන්දර යි...!
(3 කොටස )

ඛග්ගවිසාණ සූත්‍රය ඇසුරිනි



දයාබර පින්වත් යාලුවේ,

ඉන්පස්සේ රජ තුමා ඇමතිවරුන් සියලු දෙනා ම රැස්කරවලා මෙහෙම කිව්වා. “මොහු රාජ අපරාධයක් කළ කෙනෙක්. මොහුගේ අත් කපා දමන්ටත් සුදුසු යි. පා කපා දමන්ට ත් සුදුසු යි. උලතැබීම දක්වා හැම වද බන්ධයනක් ම දෙන්නට ත් සුදුසු යි. නමුත් ඒ දෙවල් කරන්නට ගියොත් මට විහිංසාව උපදිනවා. මගේ සිල් පදයන්ට ත් හානි වෙනවා. ඒ
නිසා මොහුව මගේ රටෙන් පිටුවහල් කරන්න.”

ඉතින් රාජ පුරුෂයෝ ඔහුව අඹු දරුවන් දේපල වස්තුවත් සමඟ ම රටින් පිටුවහල් කළා. වෙනත් රටකට ගිය මේ ඇමතියා ඒ රටේ රජතුමා සමඟ බොහොම හිතවත් වුනා. දවසක් ඒ රජතුමාට මෙහෙම කිව්වා.

“මහ රජතුමනි, මම මී මැස්සො නැති මී වදයක් දැක්කා. ඒක කන කෙනෙකුත් නම් නෑ.”
රජතුමා හිතුවේ මේ විහිලු කරනවා කියලයි. ඒක නිසා ඒ කියපු එක ගණං ගත්තේ නැහැ. ඉතින් තවත් දවසක බොහොම වර්ණනා කරලා ආයෙමත් අර කථාව කිව්වා. එතකොට රජතුමා මෙහෙම ඇහුවා.

“මොකක් ද ඇමති ඔය කියන කථාව? මොකක් ද ඔය මැස්සො නැති මී වදේ?”
“රජතුමනි ඒ තමයි බරණැස් රාජ්‍යය”
”ඇමති.... ඔය නම් ඔබ හදන්නේ මාව ඝාතනය කරවන්න යි“
“අනේ රජතුමනි එහෙම කියන්න එපා. ඉතින් පිළිගන්නේ නැත්නම්, මිනිස්සු යවල බලන්නකෝ...” ඇමති පිළිතුරු දුන්නා.

රජතුමත් මොකද කළේ රාජපුරුෂයන් ව බරණැස් නුවරට පිටත් කළා. ඒ රාජ පුරුෂයෝ උමගක් හාරාගෙන රජතුමා ගේ සිරියහන් ගැබෙන් මතු වුනා. බරණැස් රජතුමා මේ මිනිසුන් ව දැකලා මෙහෙම ඇහුවා.

“උඹලා කවුද? මොකේට ද ආවේ?”
“මහරජතුමනි අපි හොරු.” ඔවුන් පිළිතුරු දුන්නා.

ඉතින් මේ සත්පුරුෂ රජතුමා මොකද කළේ, ඔවුනට ධනය ලබා දී නැවත මෙවැනි දෙයක් නො කරන ලෙස අවවාද කොට පිටත් කොට හැරියා. ඉතින් ඔවුන් ආපසු පැමිණ අර රජතුමාට විස්තරය සැළකලා. ඒ රජතුමා තව දෙතුන් වතාවක් මේ වගේ ම උපක්‍රම වලින් බරණැස් රජතුමා සිල් වත් කෙනෙක් බව ත් ප්‍රාණඝාතය නො කරණ දරුණු නැති රජකෙනෙක් බවත්
දැන ගත්තා.

ඊට පස්සේ චතුරංගිනී සේනාව පිරිවරාගෙන බරණැස් නුවර අල්ලා ගැනීමට පිටත් වී ගියා. ඒ රාජධානියේ කෙළවරක තිබුණු එක නගරයක් වට කරලා ඒ නගරය භාර ඇමතියාට මේ විදියට පණිවිඩයක් යැව්වා.

“යටත් වෙනව ද, යුද්ධ කරනව ද?”

ඒ ඇමතියා බරණැස් රජතුමාට පණිවිඩයක් යවා යුද්ධ කරන්න ද නගරය දෙන්න ද කියා විමසා සිටියා. එවිට රජතුමා කියා සිටියේ යුද්ධ නො කොට නගරය භාර දී තමන් වෙත පැමිණෙන ලෙස යි.

ඉතින් මේ විදියට බරණැස් නුවර හැර අනෙක් සියලු ම නගර අල්ලාගත් ඒ රජතුමා බරණැස් නුවරත් වටකළා. ඉතින් බරණැස් රජු ගේ ඇමති වරු බරණැස් රජතුමාට මෙහෙම කිව්වා.

“රජතුමනි දැන් නම් ඉවසුවා ඇති. අපි මොවුන් සමඟ යුද්ධ කළ යුතු යි.”

“නෑ.... යුද්ධ කරන්න බෑ. එතකොට මගේ සිල් පද කැඩෙනවා.” සිල්වත් රජතුමා පිළිතුරු දුන්නා.
“එහෙනම් රජතුමනි, අපි ඒ රජුව පණපිටින් අල්ලාගෙන මෙතෙන්ට අරන් එන්නම්” කියා බොහෝ උපාය මාර්ගවලින් ඇමතිවරු රජතුමාට කරුණු පැහැදිලි කළා.

“එහෙනම් කිසි ම සතෙුකුට කිසි ම හිංසාවක් නො කර රජු ව පමණක් පණ පිටින් අල්ලාගෙන
එන්න”
“මහරජතුමනි අපි කිසි ම හිංසාවක් කරන්නේ නෑ. භයගන්වලා එලවා දමනවා.” මෙහෙම කියපු ඇමතිවරු මහ රෑ ම කලගෙඩි ඇතුලේ පහන් දල්වාගෙන මහා චතුරංගිනී සේනාවක් පිරිවරාගෙන පිටත්ව ගියා.

සතුරු රජතුමා එදා කිසි ම බියක් සැකක් නොමැති ව තමන් ගේ සන්නාහයත් ඉවත් කරලා නිදාගෙන යි හිටියේ. බලකායත් ඒ විදිය ම යි.

ඉතින් බරණැස් රජතුමා ගේ සේනාව සතුරු රජු ගේ සේනාව වට කරලා කලගෙඩි ඇතුලෙන් පහන් එලියට අරගෙන විශාල ඝෝෂාවක් කළා. ඒ ඝෝෂාව අහපු සතුරු රජු ගේ ඇමතිවරු අවදිවුනා. බලනකොට විශාල සේනාවක් දකින්නට ලැබුණා. ඔහුන් බොහෝ සෙයින් බියට පත් වුනා. ඉක්මණින් ම තමන් ගේ රජතුමා ළඟට ගිහිල්ලා ඔහුව අවදි කළා. මෙහෙම ත් කියා ඝෝෂාකරන්නට පටන් ගත්තා.

“රජතුමනි, දැන් ඉතින් මැස්සන් නැති මී වදය කන්න” මේ කථාවට සතුරු රජු තදින් ම භයට පත් වුනා. තමන් සතුරන් අතට පත් වී ඇතැයි හිතපු රජ තුමා පසුව දා උදෙන් ම බරණැස් රජතුමා ළඟට ගිහල්ලා දෙපා වන්දනා කරලා සමාව ඉල්ලා සිටියා.

කාරුණික් සිතක් ඇති බරණැස් රජතුමා ඒ රජුට සමාව ලබා දුන්නා. ඒ වගේ ම ළඟ තිබූ රාජධානියක් ද ලබා දුන්නා. ඉතින් මේ රජවරු දෙදෙනා බොහොම හිතවත් වුනා. තමන් ගේ රාජ සේනාවත් අනිත් රජතුමා ගේ රාජ සේනාවත් එක එකතු වෙලා බොහොම සමඟියෙන් ඉන්නවා දැකපු බරණැස් රජතුමාට විශාල ප්‍රීතියක් ඇති වුනා. මේ විදියට හිතන්නට පටන් ගත්තා.

“මම මගේ හිත කියන එක ම එක දේ රැකගත් නිසා මේ මහා ජන කායේ මැස්සෙක් බොන තරමේ වත් ලේ බිඳක් වැගිරුනේ නැහැ නෙව. අනේ ඒක කොච්චර හොඳ ද? ඒක කොච්චර සතුටක් ද? සියලු ම සත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා! වෛර නැත්තෝ වෙත්වා! නිදුක් වෙත්වා!”

මේ විදියට හිතනකොට රජතුමා ගේ සිත මෛත්‍රියෙන් පිරී ඉතිරී ගියා. හිත මෛත්‍රිය තුළ ම තැන්පත් වුනා. මෛත්‍රී ධ්‍යාන දක්වා ම සිත සමාහිත වන්නට වැඩි වෙලාවක් ගියේ නැහැ. ඉතින් මේ සීලවන්ත ප්‍රඥාවන්ත රජතුමා ඒ මෛත්‍රිය මුල්කරගෙන එකඟ කරගත්තු සිත අනිත්‍ය වශයෙන් දුක් වශයෙන් අනාත්ම වශයෙන් විදර්ශනා කරන්නට පටන් ගත්තා. ටික වෙලාවකින්
සියලු කෙළෙසුන් නසා ගුරු උපදේශ රහිත ව ම උතුම් පසේ බුදු පදවියට පත් වී වදාළා. සාදු!
සාදු!! සාදු!!!

ඉතින් මේ සිදුවීම සිදු වුනේ රජතුමා ඇතුපිට සිටියදී ම යි. නමුත් රජතුමා ගේ චිත්ත අභ්‍යන්තරයේ සිදු වුනු මේ අසිරිමත් විපර්යාසය ඇමතිවරු දැනගත්තේ නැහැ නෙ. අන්න ඒ නිසා මෙහෙම කිව්වා. “මහරජතුමනි, දැන් යන්නට කාලය යි. දැන් ජයගත් සේනාවට සත්කාර කළ යුතු යි. පරාජය වූ සේනාවට ආහාර පාන දිය යුතු යි.”
“පින්වත්නි, මට රජතුමා යැයි කියන්නට එපා. දැන් මම පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ නමක්”
“රජතුමනි මොකක් ද මේ කියන්නේ? පසේ බුදුවරු මේ වගේ නැහැ නෙව.”
“එහෙනම් පසේ බුදු වරු මොන වගේ ද?”
“පසේ බුදුවරු හිසමුඬු කළ, අට පිරිකර දරාගත් පිරිසක්”

ඒ අවස්ථාවේ පසේ බුද්ධත්වයට පත් ව සිටි රජතුමා තමන් ගේ දකුණු අතින් සිය හිස පිරිමැද්දා. ඒ ක්ෂණයෙන් ම රජ ඇඳුම් සියල්ල අතුරුදහන් වී ගොස් පැවිදි ස්වභාවයට පත් වුනා. කෙස්
රුවුල් ද දෑගුලක් පමණ වන තෙක් නැතිවී ගියා. අටපිරිකර සහිතව සිටින වස් ගණනාවක් ගත වූ මහාතෙරුන් වහන්සේ නමක් ගේ ස්වභාවය පසේ බුදු රජාණන් වහ්නසේට ලැබුණා.
උන්වහන්සේ එතැන දී ම සතර වැනි ධ්‍යානයට සමවැදී අහසට පැනනැගුණා. ඉන්පසු නෙළුම් මලක් මත පළඟින් වැඩසිටියා.

එවිට ඇමතිවරුන් පැමිණ රජතුමාගෙන් අසා සිටියේ පසේ බුද්ධත්වය ලබා ගැනීමට උපකාර වූ කමටහන කුමක් ද කියා යි. පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ තමන් මෛත්‍රී භාවනාවෙන් සමථය
වඩා එම සිත විදර්ශනා කොට උතුම් සම්බෝධිය ලබා ගත් ආකාරය දේශනා කළා. ඉතින් මේ විදියට තමන් වහන්සේ පසේබුදු පදවියටපත් වූ ආකාරය පෙන්වා දුන්නාට පසු ඇමතිවරු මෙහෙම ඇසුවා.

”ස්වාමීනි, දැන් ඔබවහන්සේ වඩින්නේ කොහාට ද?” එවිට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා වැඩ සිටින්නේ කොහිදැ යි කියා සිය නුවණින් විමසා බැලූ මෙම පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ
මෙසේ දේශනා කළා.
“පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා වැඩ සිටින්නේ ‛ගන්ධමාදන’ පර්වතයේ යි. ”

”අනේ ස්වාමීනි, අපිටත් ඔබ වහන්සේ නො මැති ව විසිය නො හැකි යි. අප ත් එනවා එහි යන්නට.”

“පින්වතුනි, පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා සිය පුත්‍රයෙකුට හෝ කැමති වන්නේ නැහැ. ඉතින් ඔබලා වැනි සහායකයින් සමග සිටිනවා යන්න ගැන කවර කථා ද?”

ඉතින් මේ විදියට තමන් ගේ හුදෙකලා වාසයේ ආනිසංස සිහිපත් කළ පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ශ්‍රී මුව මඬලින් ඒ හුදෙකලා වාසයේ සොඳුරු භාවය ගැන කියැවෙන ප්‍රීති
වාක්‍යයක් ලෙස මේ ගාථාව නිකුත් වී ගියේ නිරායාසයෙන් ම යි.

සබ්බේසු භූතේසු නිධාය දණ්ඩං
අවිහේඨයං අඤ්ඤතරම්පි තේසං
න පුත්ත මිච්ඡෙය්‍ය කුතෝ සහායං
ඒකෝ චරේ ඛග්ගවිසාණකප්පෝ

තේරුම විස්තර වශයෙන් :-
සබ්බේසු භූතේසු - සියලු ම සතුන් කෙරෙහි,
නිධාය දණ්ඩං - දඬු මුගුරු (අවි ආයුධ) බැහැර කොට,
අඤ්ඤතරම්පි තේසං - ඒ සතුන් අතිරින් එක්තරා අයෙකු හෝ (යම් කිසිවෙකු හෝ),
අවිහේඨයං - නො වෙහෙසන්නේ ය.
න පුත්ත මිච්ඡෙය්‍ය - පුත්‍රයෙකුට ද (තමන් ගේ ම හෝ) කැමති නො වන්නේ ය.
කුතෝ සහායං - සහායකයෙක් (යහලුවෙක්) කොයින් ද?
ඒකෝ චරේ ඛග්ගවිසාණකප්පෝ - තනි අඟක් ඇති කඟවේණෙකු සේ හුදෙකලාවේ ම දිවි ගෙවන්නේ ය.

සරළ අදහස :-
කිසි ම සතෙකුට දඩුමුගුරු ආදියෙන් පහර දීමක් හෝ දඩුවම් කිරීමක් හෝ සිදු කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේ ම කිසි ම සතෙක් ව පීඩාවට පත්කරන්නෙත් නෑ. තමන් ගේ ම පුතෙකුට වුනත්
ඇල්මක් ඇති කරගන්නෙ ත් නැහැ. ඉතින් යහලුවෙක් ගැන කථාවක් කොහෙන් ද? තනි අඟක් ඇති කඟවේණෙක් වගේ හුදෙකලාවේ ම දිවි ගෙවනවා.

මේ විදියට සුන්දර උදානයක් පළකරපු පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේ මහා ජනකාය බලාගෙන සිටිය දී ම ආකාශයට පැන නැගිලා ගන්ධමාදන පර්වතයේ පහළ වී වදාළා. එදා ඒ පසේ බුදු
රජාණන් වහන්සේ වදාළ ගාථාව තමයි අප ගේ ආදරණීය ශාස්තෘ වූ ගෞතම සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ පින්වත් ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේට කියා දුන්නේ. බලන්න මේ බුදු සසුන
කෙතරම් අසිරිමත් ද?

ඉතින් පින්වත් යාලුවේ,
දැන් ඔයාට යන්තමින් නමුත් තේරෙනවා නේ ද පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගේ චිත්ත සන්තානයේ ඇති පවිත්‍ර භාවය කොතරම් සුන්දර් ද කියා. සමහර විට ඔයාට හිතෙන්න පුලුවන්
මෙහෙම. මටත් පුලුවනි තනියම ඉන්න, කියල. ඒත් යාලුවේ, අපේ හිතේ තණ්හාව තිබෙනකම් අපි කිසි දිනක ද, කිසි තැනක දි තනි නෑ. මොකද අපේ දෙවෙනියා හැටියට තණ්හාව
ඉන්නවනෙ. මේ දීර්ඝ කාලයක් සංසාරේ පුරාවට අපි ඇවිදගෙන ආවේ මේ තණ්හාව කියල දෙවැනියත් එක්ක යි. අපි කායික ව හුදෙකලා වුනත්,හුදෙකලාවේ තිබෙන අසිරිය විඳින්න
ඒ තණ්හාව කියන දෙවැනියා අපිට ඉඩ දෙන්නේ නෑ.

අන්න ඒ නිසා ඒ උත්තරීතර හුදෙකලාවේ සොඳුරු අසිරිය විඳින්න නම් අපි නිකෙළෙස් වෙන්න ම ඕනි. ඒ සඳහා අපි වීරිය කරමු.
ඔයාට බුදු සරණ යි.

හුදෙකලාව සුන්දර යි...! (1 කොටස)

...ඛග්ගවිසාණ සූත්‍රය ඇසුරිනි...


දයාබර පින්වත් යාලුවේ...

මං ඔයාගෙන් පුංචි ප්‍රශ්නයක් අහන්නම්, හැබැයි හොඳට හිතල උත්තර දෙන්න ඕනි. ජීවිතේ යම් කිසි දවසක දි ඔයාට කාත් කවුරුවත් නැති ව හුදෙකලා වෙන්න සිද්ද වුනොත්, එතකොට ඔයාට මොකක් හිතේ වි ද?

සමහර විට ඔයාට දුක හිතේවි.... ලොකු අසරණ කමකුත් දැනේවි.... එහෙම නේ ද? ඔයාට විතරක් නෙමේ, අපි අතර ජීවත් වෙන හුඟක් දෙනෙකුට එහෙම යි.

නෑ හිත මිතුරන් අහිමි වුන හින්ද, තමන් ආදරය කරන අය අහිමි වුන හින්ද හුදෙකලා වුන හිත් වලට දැනුන දුක, කවි පද වෙලා කොයි තරම් නම් ලියවිලා තියෙනව ද? ඒ පදවැල් ම ගීත බවට පත් වෙලා කොයි තරම් නම් ගායනා වෙලා තියෙනව ද?

එත් දයාබර යාලුවේ,
හුදෙකලා භාවය සුන්දර ම සුන්දර ම අත්දැකීමක් කර ගත්තු මහා ශ්‍රේෂ්ඨ පිරිසකුත් මේ මිහිතලය මත ම වැඩ සිටියා. අන්න ඒ උත්තමයන් වහන්සේලා හුදෙකලා භාවයේ තියෙන උත්තරීතර සුන්දරත්වය හදවතේ රුවාගෙන ගම් දනව් සිසාරා වැඩම කළා.

සමහර විට ඔයා කියයි, “අප්පෝ... හුදෙකලාවෙ ඉන්න එක කොහොම ද සුන්දර අත්දැකීමක් වෙන්නේ” කියල.

ඇත්තට ම හුදෙකලා භාවය අපිට දුකක් කැන්ඳගෙන එන්නේ අපේ හිතේ කෙළෙස් තියෙන නිස යි. නමුත් වීතරාගී නිකෙළෙස් උත්තමයන්ට නම් හුදෙකලාව කියන්නේ පුදුම සුන්දර දෙයක්. ඉතින් ඔයා දන්නව ද සොඳුරු හුදෙකලාවේ අසිරිය වින්ඳ ඒ නිකෙළෙස් උත්තමයන් වහ්නසේලාට කියන නම මොකක් ද කියල? උන්වහන්සේලාට තමයි පසේ බුදු රජාණන්
වහන්සේලා කියල කියන්නේ.

ධර්මය ඉගෙන ගන්න ඔයා සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගැන ත් රහතන් වහන්සේලා ගැන ත් කරුණු කාරණා ගොඩක් අහල තිබුණට සමහර විට පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගැන එච්චර විස්තර ඉගෙන ගෙන නැතුව ඇති.

මේ හදන්නේ ඒ උත්තමයන් වහ්නසේලා ගැන කරුණු ටිකක් ඔයාට කියල දෙන්න යි. මේ කරුණු ඇතුළත් වෙලා තියෙන්නෙ සුත්ත නිපාතය කියන පරම ගම්භීර දහම් ග්‍රන්ථයේ ඛග්ගවිසාණ කියන සූත්‍ර දේශනාවෙ. ඇත්තට ම කියනව නම් සුත්ත නිපාතය කියල කියන්නේ ගොඩාක් ගැඹුරු දහම් කරුණු ඇතුළත් වෙන උතුම් ග්‍රන්ථ රත්නයක්. සුත්ත නිපාතයේ තියෙන
එක ම එක ගාථාවක්ින් වුනත් නුවණැති කෙනෙකුට සදහම් සාගරයේ පතුලට ම කිමිදෙන්න පුලුවන්.

ඉතින් අන්න ඒ සදහම් මංජුසාවේ අඩංගුවෙන ඛග්ගවිසාණ කියන මේ සූත්‍රය හුදෙකලාවේ අනුසස් ප්‍රකාශ වන ලස්සන දේශනාවක්. මේ දේශනාව ගොඩාක් දිග යි. ගාථා හැට ගණනක් මේ දේශනාවට ඇතුළත් වෙනවා. එක එක ගාථාව ප්‍රකාශ කරපු පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේට අදාළව සුන්දර නිදාන කථාවකුත් තියෙනවා. ඒ නිසා එක වතාවකට එක ගාථාව ගානේ නිදාන කථාවත් එක්ක ම ඔයාට කියල දෙන්න යි මේ හදන්නේ. මේ ටික එකතු කරල පුංචි පොතක්
හදා ගත්තොත් හුදෙකලා වෙච්ච වෙලාවකට ඒ හුදෙකලාවේ මිහිර විඳින්න ඔයාට ත් පුලුවන් වේවි. එය එසේ ම වේවා !

ඛග්ගවිසාණ සූත්‍රය

සූත්‍රයට කෙටි හැඳින්වීමක්

පාළි භාෂාවෙන් ඛග්ග කියලා කියන්නේ කඩුවට. විසාණ කියලා කියන්නේ අඟට. කඩුවක් වැනි අඟක් තිබෙන නිසා කඟවේණාට ඛග්ගවිසාණ කියල කියනවා. කඟවේණා කියන්නේ හුදෙකලාවේ හැසිරෙන සතෙක්. කඟවේණෙක් වගේ හුදෙකලාවේ හැසිරීම ගැන තමයි මේ ඛග්ගවිසාණ සූත්‍රයෙන් බුදු සමිඳුන් අපිට කියලා දෙන්නේ.

ඒ දවස්වල මගේ බුදු රජාණන් වහන්සේ වැඩ සිටියේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු සිටුතුමා ගේ ජේතවන අසපුවේ. එදා ධර්ම භාණ්ඩාගාරික ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ හුදෙකලාවේ භාවනා කරමින් ඉන්න කොට උන්වහන්සේට මෙන්න මෙහෙම අදහසක් ඇතිවුණා.

“අපේ බුදු රජාණන් වහන්සේ, සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගේ ජීවිත ගැනත්, තථාගත ශ්‍රාවකයින් වහන්සේලා ගේ ජීවිත ගැනත් ගොඩක් දහම් කරුණු කියා දීල තිබෙනවා. නමුත් පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගේ ජීවිත ගැන කරුණු අසන්නට ලැබෙනවා අඩුයි. ඒ නිසා මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගැන විමසන්ට ඕනෙ”

මෙහෙම හිතපු ආනන්ද ස්වාමීන් වහන්සේ භාවනාවෙන් අනතුරුව බුදු රජාණන් වහන්සේ වෙත වැඩම කළා. ඉන්පස්සේ තමන් වහන්සේට ඇතිවුනු ප්‍රශ්නය භාග්‍යවතුන් වහ්නසේ ගෙන් විමසා සිටියා. අන්න ඒ වෙලාවේ තමයි කාලයෙන් වැසී තිබුණු පසේ බුදු රජාණන් වහන්සේලා ගැන මේ විස්තර බුදු මුවින් අපිට අසන්ට ලැබුනේ.

පළමු වැනි ගාථාව.
සබ්බේසු භූතේසු නිධාය දණ්ඩං
අවිහේඨයං අඤ්ඤතරම්පි තේසං
න පුත්තමිච්ඡෙය්‍ය කුතෝ සහායං
ඒකෝ චරේ ඛග්ගවිසාණ කප්පෝ.

හැම සතෙක් කෙරෙහි ම දඬු බැහැර කරනවා. ඒ සතුන් අතරින් කිසිවෙක් වත් වෙහෙසට පත් කරන්නෙත් නෑ. තමන් ගේ ම පුතෙකුට හෝ කැමතිවෙන්නෙත් නෑ. ඉතින් යහළුවෙකුට කැමති වෙනවා කියන එක ගැන කවර කථා ද, එක් අඟක් ඇති කඟ වේණෙක් වගේ හුදෙකලාවේ ම දිවි ගෙවනවා.

පළමුවෙනි ගාථාවේ අතීත සිදු වීම.

මේ සිදු වීම සිදු වුනේ බොහෝ ම ඈත අතීතයේ. ඒ දවස්වල මේ ලෝකයට දහම් අමා වැසි වස්වමින් දෙමින් සිටියේ කාශ්‍යප කියන සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ යි. ඉතින් එක්තරා තරුණයෙක් කාශ්‍යප බුදු රජාණන් වහන්සේ ගේ ශාසනයේ පැවිදි වුණා. පැවිදි වෙලා ආරඤ්ඤිකාංගය කියන දුතාංගය සමාදන් වුනා. ඈත හුදෙකලා වනන්තර වල අවුරුදු විසි දහසක් සිල් ගුණදම් රකිමින් වාසය කරල කලුරිය කළා. කලුරිය කළාට පස්සේ ඒ ස්වාමීන් වහන්සේ ඉපදුනේ කාමාවචර දිව්‍ය ලෝකයක. පසු කාලයක ඒ දිව්‍ය ලෝකයෙන් චුත වෙලා බරණැස් රජතුමා ගේ අග මෙහෙසිය ගේ කුසේ පිළිසිඳ ගත්තා.

තමන් ගේ දේවිය ගැබ් ගත් බව දැනගත් බරණැස් රජතුමා ඇයට හැම සැප පහසුකමක් ම සළසා දුන්නා. ගැබ් පෙරහරකුත් පැවැත්වුවා. ඇය දසමසක් ඇවෑමෙන් රන් රුවක් වැනි සුන්දර රූපයක් ඇති පුංචි පුත් කුමරෙක් බිහිකළා. ඉතින් මේ පුංචි කුමාරයා රාජ සම්පත් භුක්ති විඳිමින් ක්‍රමයෙන් වැඩිවියට පැමිණුනා. කුමාරයාට අවුරුදු දාසයක් වෙනකොට පිය රජ තුමා මේ කුමාරයාව රජකමට පත් කළා. ඉතින් දැන් මේ කුමාරයා තමයි බරණැස් නුවර රජතුමා.

මේ රජතුමා යටතේ නගර විසිදහසක් තිබුණා. ඒ වගේ ම ඉතා විශාල ඇත් අස් සේනා, පිරිවර සේනා මේ රජකුමාරයාට උරුම වුණා. ඔහුගේ අන්තඃපුරයේ පමණක් ස්ත්‍රීන් විසිදහසක් සිටියා. මේ කුමාරයාට සැප සම්පත් වලින් අංශුමාත්‍රයක වත් අඩුවක් තිබුණේ නැහැ. නමුත් සංසාර පුරුද්දක් වශයෙන් ම මේ රජකුමරා ගේ සිත ඒ කාම සැප සම්පත්වල තදින්
ඇලුණේ නැහැ. මේ පින්වත් රජකුමාරයා රජකම කරන අතරතුර දීම සමථ භාවනාවන් දියුණු කිරීම තුළින් පංච අභිඤ්ඤාවන් (ඉද්ධිවිධඥාන, දිබ්බසෝත, පරචිත්තවිජානන, පුබ්බේනිවාසානුස්සති, චුතූපපාත) වගේ ම අෂ්ඨ සමාපත්තිත් (රූප ධ්‍යාන හතර හා අරූප ධ්‍යාන හතර) උපදවා ගත්තා.

ඉතින් රජකෙනෙක් වුනාම නඩුවිසඳන්නත් ඕනි නෙ. දවසක් මේ රජතුමා නඩු විසඳන්න කියලා අධිකරණ ශාලාවට ගිහිල්ලා් රාජාසනයේ ඉඳගත්තා. නඬු විසඳගන්න ඇවිල්ලා හිටපු මිනිස්සු එතැන මහ ගෝෂාවක් ඇති කළා. ශබ්දය කියන්නේ ධ්‍යාන සමාපත්ති වලට කටුවක් වගේ කියල යි බුදු රජාණන් වහන්සේ දේශනා කරලා තියෙන්නේ. ඉතින් මේ රජතුමා ත් ශබ්දය සමාපත්ති වලට බාධාවක් කියල දැනගෙන අධිකරණ ශාලාවෙන් නැගිටලා මතුමහල් තලයට ගියා. ගිහිල්ලා
සමාපත්තිවලට සමවදින්නට උත්සාහ කළත් පුලුවන් වුනේ නැහැ. රාජ්‍ය කටයුතු නිසා සිත විසිරිල යි තිබුනේ.

ඉතින් මේ නුවණැති රජතුමා මෙහෙම කල්පනා කළා. “රජකම ද උතුම් වෙන්නේ නැත්නම් ශ්‍රමණ ධර්ම උතුම් වෙන්නේ?”

එතකොට රජතුමාට තේරුණා රජකම කියන්නේ බොහෝ ආදීනව තිබෙන ළාමක දෙයක් කියල. නමුත් ශ්‍රමණ ධර්ම කියන්නේ බොහෝ ආනිසංස තිබෙන, මහා සැපතක් ලබා දෙන, උත්තම පුරුෂයින් ම සේවනය කරන උතුම් දෙයක් බවත් එතුමාට පැහැදිලි වුනා.

ඉතින් ඊට පස්සෙ රජතුමා ඇමතිවරුන්ට කතා කරලා දැහැමින් සෙමෙන් රාජ්‍ය පාලන කටයුතු සිදු කරන ලෙස ත් අධාර්මික කටයුතු කිසිවක් සිදු නො කරන ලෙසත් අණ කළා. එහෙම අණ කරලා තමන් ගේ මාලිගාවට ගිහිල්ලා සමාපත්ති සැපයෙන් ම කල් ගෙවන්නට පටන් ගත්තා. ආහාර පාන ආදී අවශ්‍ය දේවල් රැගෙන එන අයෙකුට මිසක් වෙන කෙනෙකුට රජතුමා ව
මුණ ගැසෙන්නට ඉඩ ලබා දුන්නෙත් නැහැ. ඉතින් මේ විදියට සති දෙකක කාලයක් ගත වුනා. ඉතින් මේ රජතුමාට අග මෙහෙසියකුත් හිටියනේ. අන්න ඒ අග බිසවට මෙහෙම හිතුන.

“මොකද මේ අපේ රජතුමා පේනෙන්න නැත්තේ. වෙනද නම්, උයනට යනව. සේනා බලන්ටත් යනව. නාට්‍ය බලන්නත් යනව. රජතුමා කොහෙ හරි ගිහිල්ලවත් ද?”

ඒ විදිවට හිතපු දේවිය ඒ ගැන විමසල බැලුව. එතකොට දැනගන්ට ලැබුණා රජතුමා එක දිගට භාවනා කරන බව. ඉතින් ඇය මොක ද දන්නව ද කළේ, එක්තරා ඇමතියෙකුට පණිවිඩයක් යැව්වා. ඒ පණිවිඩයෙන් කියවුනේ, “රජතුමා රජකම ප්‍රතික්ෂේප කළා නම්, මාවත් ප්‍රතික්ෂේප කළා වගේ තමයි. ඇවිල්ලා මාත් එක්ක වාසය කරන්න,” කියල යි.

ඉතින් මේ පණිවිඩේ අහපු ඇමතියා හොඳට ම භය වුනා. “නො ඇසිය යුතු දෙයක් නෙ මට මේ අහන්න ලැබුනෙ” කියල කණ් දෙක වහගෙන පණිවිඩේ ප්‍රතික්ෂේප කළා. දේවියත් වැඩේ අත් හැරියේ නැහැ. තව දෙපාරක් ම පණිවිඩ යැව්වා. ඒ දෙපාරම ත් ප්‍රතික්ෂේප කළා ම මේ විදියට තර්ජනය කළා.

“ඉතින් මං කියන විදියට කළේ නැත්නම්, ඔබ ව ඇමති කමිනුත් නෙරපනවා. ඔබව මරණයට හරි පත්කරනවා.”

එතකොට ඇමතිතුමා තදින් ම භය වෙලා මෙහෙම හිතුවා, “මේ කාන්තාවො කියන්නේ නම් තද අදහස් තිබෙන උදවියක්. සමහර විට මේ දේ කරන්න වුනත් බැරි නෑ”

ඉතින් ඇමතිතුමා එක දවසක් හොරෙන් ම ගිහින් දේවියත් සමඟ කාලය ගත කළා. අග මෙහෙසිය පෙර ජීවිතයේ බොහොම පින් කරපු තැනැත්තියක්. ඒ නිසා ඇගේ ශරීර ස්ඵර්ෂය බොහොම සැප දායකයි. ඇමතිය ඒ ශරීර පහසට තදින් ම ඇලුණා. ඒ නිසා නිතර නිතර ඇය හමුවෙන්නට ගියා. කල් යනකොට තමන් ගේ ම ගෙදර වගේ බිය සැක නැතිව හැසිරෙන්නට පටන් ගත්තා. මේ සිදු වීම දැකපු රාජ පුරුෂයෝ ඒ බව රජතුමාට දැනුම් දුන්නා. රජතුමා පිළිගත්තේ නැහැ. දෙවෙනි තුන්වෙනි වතාවට ත් දැනුම් දුන්නා. එතකොට රජතුමා මොක ද කළේ සැඟ වී මේ සිදු වීම බලා සිටියා. ඉතින් එය ඇත්තක් බව ඔහුට තමන් ගේ දෑසින් දැක ගන්නට ලැබුණා.